Kształcenie i doskonalenie nauczycieli w Słupsku zapoczątkowano powołaniem w 1945 r. Państwowego Liceum Pedagogicznego (PLP) nieomal bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej. W swej generalnej koncepcji nawiązywało ono do ugruntowanych tradycji i ukształtowanego systemu edukacji nauczycieli z okresu międzywojennego. Jego podstawę stanowiły w ostatnich latach II Rzeczpospolitej Licea Pedagogiczne, Wyższe Kursy Nauczycielskie i Instytut Nauczycielski – przygotowujące nauczycieli do ówczesnych szkół powszechnych oraz uniwersytety, kształcące nauczycieli do szkół średnich. Realizując konsekwentnie zamysł nawiązania do przedwojennego modelu kształcenia i doskonalenia nauczycieli powołano kilka lat później w Słupsku kolejne ogniwo owego systemu - Wyższe Kursy Nauczycielskie, WKN. Były one przez cały czas ich istnienia integralnie związane z słupskim Państwowym Liceum Pedagogicznym. Główną przyczyną było zorganizowanie WKN siłami PLP, w którym wiele osób zatrudnionych było również i przed wojną w różnego typu zakładach kształcenia nauczycieli. Sprzyjającym momentem była także bardzo dobra baza sprzętowa i lokalowa, jaką dysponowało liceum pedagogiczne. Korzystnym momentem na rzecz utworzenia WKN było i to, że ta forma doskonalenia nauczycieli miała w okresie międzywojennym ustaloną pozycję i cieszyła się znakomitą reputacją. Tworząc więc tuż po wojnie analogiczne struktury edukacji nauczycieli do przedwojennych nawiązywano do sprawdzonych, doskonałych wzorów.

W ciągu ćwierćwiecza swego istnienia liceum pedagogiczna w Słupsku ulegało szeregowi modyfikacji i transformacji wynikających z przeprowadzanych w tym okresie, nie zawsze szczęśliwych, reform systemu oświaty. Równocześnie korzystając z doświadczonej kadry zatrudnionej w tej szkole i doskonałego zaplecza jakim dysponowała tworzono przy niej inne, wyższe formy kształcenia nauczycieli. Przykładem tego były wymienione już Wyższe Kursy Nauczycielskie, jak i utworzone przy niej w drugiej połowie lat pięćdziesiątych - jako swego rodzaju nawiązanie do owych WKN - Studium Nauczycielskie. Było on kolejnym ogniwem w procesie, którego celem było zbudowanie w Słupsku wyższej uczelni. W efekcie, poprzez Wyższą Szkołę Nauczycielską, powstała tu w latach siedemdziesiątych Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Słupsku, jako ostatnie, jak dotąd, ogniwo tego procesu. Rozwój form kształcenia nauczycieli w Słupsku na przestrzeni ostatniego półwiecza - od owego dawnego Państwowego Liceum Pedagogicznego do obecnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej – układa się w logiczną sekwencję:

Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Słupsku (jak już o tym wspominano) wywodzi się z funkcjonującego tu w latach 1945-1969 Państwowego Liceum Pedagogicznego (PLP). Państwowe Liceum Pedagogiczne powstało jako jeden z pierwszych zakładów kształcenia nauczycieli na Pomorzu. Powołano je w 1945 r. na mocy instrukcji Ministerstwa Oświaty z 14 lipca 1945 “w sprawie organizacji nowego roku szkolnego 1945/46 ” w budynku przy ul. Partyzantów 24 (obecnie znajduje się tu Technikum Ekonomiczne). Przed 1945 r. była tu szkoła handlowa. Do 1933 r. znajdowała się w nim loża masońska, później budynek ten został przebudowany i oddany dla celów szkolnych Z uwagi na to, że obiekt ten nie zaspakajał potrzeb lokalowych PLP dołączono do niego odpowiednio przystosowane posesje pod numerami 25 i 26. Były to domy mieszkalne dostosowane do celów szkolnych. Bezpośrednio do tych obiektów przylegało boisko szkolne o obszarze 3/4ha, ogród botaniczny i ogród geograficzny. Ponadto do PLP należał budynek przy ul. Krętej 3 (nie istnieje już), w którym mieściła się szkoła ćwiczeń. Do liceum pedagogicznego zgłaszała się w przeważającej większości młodzież pochodzenia wiejskiego (aczkolwiek w pierwszych latach jego istnienia przeważała młodzież pochodzenia inteligenckiego i mieszczańskiego). Toteż istniała pilna potrzeba utworzenia przy nim dostatecznie dużego internatu. Na obiekt ten uzyskano posesje przy ul. Raszyńskiej pod numerami 3, 4, 5, 12 i 13 z trzema budynkami (jeden wyburzono w latach pięćdziesiątych) i obszernym, kilku hektarowym ogrodem. Obecnie mieści się tu, na znacznie okrojonej zresztą działce, hotel asystencki WSP.

Otwarte w 1945 roku Państwowe Liceum pedagogiczne stanowiły w tym czasie 4 klasy 4-ro letniego gimnazjum ogólnokształcącego, traktowane jako podbudowa do dwuletniego liceum pedagogicznego (klasy gimnazjalne zniesiono w słupskim liceum pedagogicznym w 1948 r.). Naukę szkolną rozpoczęto 3 listopada 1945 r. Podjęło ją 96 uczniów w 4 klasach gimnazjalnych. W ciągu roku szkolnego dochodzili jednak nowi uczniowie, w rezultacie pierwszy rok nauczania ukończyło z pomyślnym wynikiem 144 uczniów. W ciągu ćwierćwiecza działalności liceum pedagogicznego w Słupsku mury tej szkoły opuściło ... absolwentów. W szczytowym okresie rozwoju do słupskiego liceum pedagogicznego uczęszczało ok. 370 uczniów.

Utworzone bezpośrednio po drugiej wojnie światowej trzyletnie licea pedagogiczne były oparte o tzw. “małą maturę” (tj. bazowały na 4-letnim ogólnokształcącym gimnazjum) - analogicznie jak to miało miejsce w latach przedwojennych. Pod koniec lat czterdziestych uległy one jednak reorganizacji spowodowanej realizowaną wówczas reformą systemu oświaty i wprowadzeniem tzw. “11-to latki”, a co za tym idzie likwidacją gimnazjów. W wyniku tej “reformy’’ (stanowiącej olbrzymi regres w odniesieniu do obowiązującego dotąd przedwojennego systemu) przekształcono dotychczasowe Licea Pedagogiczne początkowo w szkoły czteroletnie (do 1956), a następnie w 5-cio letnie, bezpośrednio oparte o szkołę podstawową. Również i te szkoły, kończyły się egzaminem dojrzałości, maturą. Z założenia miały one przygotowywać nauczycieli do klas 1-4 szkoły podstawowej. Jednak wobec ogromnego braku kadr pedagogicznych w owym okresie poszerzono wkrótce ich program o szczegółowe metodyki nauczania przedmiotów prowadzonych w wyższych klasach szkoły podstawowej. W rezultacie absolwenci PLP mieli, formalnie rzecz biorąc, kwalifikacje do nauczania we wszystkich klasach szkoły podstawowej, i tak też byli zatrudniani.

Słupskie PLP było, jak na tamte czasy, znakomicie wyposażoną szkołą. Odnosi się to w szczególności do pracowni fizycznej. Było to w sporej mierze zasługą pierwszego dyrektora tej szkoły, nauczyciela fizyki, Franciszka Doniewskiego (w latach 1945-1947), oraz opiekuna tej pracowni, profesor gimnazjalnego Czesława Ojaka - przedwojennego profesora w zakładzie kształcenia nauczycieli w Grudziądzu, a wcześniej w gimnazjum. Pracownia ta zajmowała łącznie 7 pomieszczeń - w tym dwie obszerne sale lekcyjne. W jej skład wchodziły ponadto bardzo dobrze wyposażony warsztat, obszerne zaplecze magazynowe, ciemnia fotograficzna i gabinet profesora. Była to w tym czasie jedyna na Pomorzu szkolna pracownia fizyczna, a zapewne jedna z nielicznych w kraju, w której zatrudniony był w pełnym wymiarze laborant (i w której istniał komfortowo urządzony, jak na tamte czasy, “gabinet profesora”). W pracowni fizycznej PLP znajdował się bogaty zbiór pomocy naukowych, jeden z najlepszych na Pomorzu Środkowym. Spora jego część trafiła w późniejszych latach do Studium Nauczycielskiego, a wiele eksponatów znajduje się nadal na wyposażeniu obecnego Zakładu Dydaktyki Fizyki WSP.

Warta odnotowania jest też może pewna szczególna cecha słupskiego Liceum Pedagogicznego, a mianowicie to, że było ono swoistym inkubatorem dla szeregu innych szkół. Wychodząc naprzeciw potrzebom oświaty utworzono przy nim już w 1946 r. tzw. Rejonową Komisję Kształcenia Czynnych Niekwalifikowanych Nauczycieli Szkół Podstawowych oraz Komisję Rejonową Kształcenia Czynnych Niekwalifikowanych Wychowawczyń Przedszkoli (ta ostatnia istniała do 1950 r., tj. do otwarcia Państwowego Liceum dla Wychowawczyń Przedszkoli w Wałczu) – rodzaj studiów zaocznych dla osób nie mających wymaganych kwalifikacji. Rejonową Komisję w Słupsku ukończyło w latach 1946 – 1956 łącznie 238 osób. W roku szkolnym 1951/52 została powołana druga Rejonowa Komisja Kształcenia Czynnych Niekwalifikowanych Nauczycieli Szkół Podstawowych z niemieckim językiem nauczania, który ukończyło z pomyślnym wynikiem 48 osób. W 1948 powołano przy nim dwuletnie Wyższe Kursy Nauczycielskie. W 1952 powstało przy słupskim liceum pedagogicznym Wieczorowe Liceum Ogólnokształcące dla Pracujących działające na terenie Ośrodka Szkolenia Specjalistów Morskich Marynarki Wojennej w Ustce. W 1957 r. zorganizowano przy nim Studium Nauczycielskie, w 1962 Liceum Medyczne, a wreszcie w 1964 Technikum Elektryczne. Trzy ostatnie formy kształcenia powstały z inicjatywy dr Leszka Mąki – dyrektora LP w latach 1957 – 1964.

Jak już wspominano jedną z dróg uzupełnienia wykształcenia nauczycieli w czasach przedwojennych były Wyższe Kursy Nauczycielskie. Nawiązując do tamtych tradycji powołano 22 października 1948 r. przy słupskim liceum pedagogicznym dwuletnie Wyższe Kursy Nauczycielskie, wzorowane – podobnie jak to miało miejsce w przypadku PLP - na przedwojennych. Były to pierwsze WKN na Pomorzu Zachodnim. Następne, w Szczecinie, otwarto kilka miesięcy później. W słupskich WKN utworzono na początku dwie grupy: o profilu humanistycznym i o profilu matematyczno-fizycznym. W 1952/53 r. utworzono ponadto grupę biologiczno-geograficzną. Na owych ‘Kursach’ zapoczątkowano też w Słupsku, już w owych wczesnych latach czterdziestych specjalistyczne kształcenie nauczycieli fizyki.

Kierownikiem pracowni fizycznej w słupskich WKN był również, wymieniony już powyżej, profesor gimnazjalny Czesław Ojak. Działalność ich przetrwała do 1954 r., tj. do likwidacji tej formy doskonalenia nauczycieli w całym kraju. W czasie 6-letniego istnienia ukończyło je ogółem 65 osób, a na kierunku matematyczno-fizycznym – 46 osób. Wprowadzenie tej formy doskonalenia nauczycieli było dużym osiągnięciem słupskiego PLP. Jak z przedstawionych danych wynika, absolwenci słupskich WKN zasilili w poważnym stopniu oświatę na Pomorzu Środkowym w kwalifikowanych nauczycieli.

We wrześniu 1957 r. otwarto przy Liceum Pedagogicznym w Słupsku - dzięki usilnym staraniom dyrektora tej szkoły dr Leszka Mąki - 2-letnie, pomaturalne, Studium Nauczycielskie, SN. Była to pierwsza tego typu uczelnia na Pomorzu Środkowym (SN w Kołobrzegu powstało w 1960, a w Koszalinie w 1961). Studium Nauczycielskie korzystało w pierwszych latach swego istnienia z pomieszczeń Liceum Pedagogicznego przy ul. Partyzantów. Konsekwentnie szereg nauczycieli Liceum Pedagogicznego np. mgr A. Błaszak (w późniejszym okresie przeniósł się do SN w Kołobrzegu), mgr M. Dziekoński, mgr L. Frankiewicz, dr L. Mąka, Cz. Ojak, mgr E. Olchowik, mgr W. Święch, mgr H. Wrembel i inni przez wiele lat związało się działalnością naukową i dydaktyczną ze Studium Nauczycielskim, a część - również z Wyższą Szkołą Nauczycielską, a następnie z Wyższą Szkołą Pedagogiczną. W 1961 r. uwieńczone zostały sukcesem ciągnące się od 1958 r. starania o budowę obiektu dydaktycznego dla SN - w rezultacie przeniesiono je z ul. Partyzantów, do nowo zbudowanego dla jego potrzeb budynku przy ul. Arciszewskiego 22A. W obiekcie tym został umieszczony również Zespół Fizyki.

Na pierwszy rok studiów przyjęto w 1957 r. do słupskiego SN łącznie 73 słuchaczy. Na studiach stacjonarnych kształcono tu w tym czasie w zakresie filologii rosyjskiej, fizyki (fizyka z matematyką, fizyka z chemią), matematyki (matematyka z fizyką) i wychowania muzycznego. Organizacja studiów była podobna do organizacji studiów na wyższych uczelniach. Studia stacjonarne składały się z 4 piętnastotygodniowych semestrów zakończonych sesjami egzaminacyjnymi, a zaoczne – z 5 semestrów (w owym czasie studia zaoczne trwały z reguły o ok. 25% dłużej niż dzienne). Słuchaczy studiów stacjonarnych SN obowiązywało, podobnie jak na uczelniach akademickich, przeszkolenie wojskowe w ramach Studium Wojskowego. Analogicznie także jak na studia akademickie, warunkiem przyjęcia do SN była matura i egzamin wstępny. Na studiach zaocznych (organizowanych dla czynnych zawodowo nauczycieli, przede wszystkim absolwentów liceów pedagogicznych) wymagano ponadto skierowania przez władze oświatowe i co najmniej dwuletniej praktyki zawodowej. Studia zaoczne odbywały się systemem zjazdów śródrocznych i kilkutygodniowych sesji stacjonarnych organizowanych w czasie ferii szkolnych.

Kierownikiem Zespołu Fizyki w SN został w 1957 r. wymieniany już uprzednio profesor gimnazjalny Czesław Ojak (w latach 1957-1965), który przeniósł się definitywnie do tej uczelni z Liceum Pedagogicznego w 1960 r. Po jego przejściu na emeryturę w 1965 r. (jednak do 1971 r. był tu nadal zatrudniony na 1/2 etatu) funkcję tę objął mgr Wiesław Trąmpczyński. Jako starszy wykładowca pełnił praktycznie tę rolę i w WSN (w latach 1969–1974) – jako kierownik pracowni dydaktycznej, a po przekształceniu WSN w WSP również i w tej ostatniej uczelni – jako kierownik Pracowni Dydaktyki Fizyki w Zakładzie Fizyki (w latach 1974-1986).

Kolejnym etapem w dążeniu do utworzenia w Słupsku pełnej wyższej uczelni było powołanie w 1969 r. trzyletniej Wyższej Szkoły Nauczycielskiej, WSN, o charakterze wyższej szkoły zawodowej. Powstała ona w miejsce Studium Nauczycielskiego. Przygotowania do jej ustanowienia rozpoczęto w 1968 r. Dla sfinalizowania tego zamierzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie – w uzgodnieniu z Ministrem Oświaty i Szkolnictwa Wyższego - powołało z dniem 1 kwietnia 1969 r. na jej organizatora doc. dr hab. Bogusława Drewniaka z Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku (która stanowiła trzon utworzonego w 1969 r. Uniwersytetu Gdańskiego). Został on następnie pierwszym rektorem powołanej w następnych miesiącach Wyższej Szkoły Nauczycielskiej w Słupsku.

Aktem powołującym Wyższą Szkołę Nauczycielską w Słupsku było Rozporządzenie Rady Ministrów z 19.06.1969 r. w sprawie utworzenia wyższych szkół nauczycielskich w Bydgoszczy, Kielcach, Olsztynie i Słupsku. Strukturę organizacyjną tych uczelni nadało im Zarządzenie Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z 28.06.1969 r. Przypominała ona strukturę uczelni akademickich. W rezultacie w tych wszystkich zabiegów 12 października 1969 r. mogła się odbyć inicjująca, uroczysta inauguracja pierwszego roku akademickiego Wyższej Szkole Nauczycielskiej w Słupsku. Absolwenci Wyższych Szkół Nauczycielskich uzyskiwali dyplom ukończenia wyższych studiów zawodowych. Zgodnie z wymienionym powyżej Rozporządzeniem zadaniem WSN było przygotowanie nauczycieli do szkół podstawowych i do zasadniczych szkół zawodowych.

Podobnie jak to miało miejsce w SN warunkiem przyjęcia do Wyższej Szkoły Nauczycielskiej była matura i egzamin wstępny, a na studia zaoczne (organizowane dla czynnych zawodowo nauczycieli, głównie absolwentów liceów pedagogicznych, a częściowo i SN) dodatkowo skierowanie przez władze oświatowe i co najmniej dwuletnia praktyka zawodowa. Również i w tym wypadku studia zaoczne odbywały się systemem zjazdów śródrocznych i sesji stacjonarnych organizowanych w czasie ferii szkolnych.

Funkcjonujący dotąd w SN Zespół Fizyki przekształcono w Wyższej Szkole Nauczycielskiej w Zakład Fizyki, który w strukturze słupskiej WSN znalazł się w ramach Wydziały Matematyczno-Przyrodniczego. Pierwszym kierownikiem owego Zakładu Fizyki został w 1969 r. dr Jan Głowacki (w latach 1969-1972). W nowym Zakładzie Fizyki utworzono cztery podstawowe pracownie dydaktyczne: I Pracownię Fizyczną (zalążek tej pracowni występował już w SN), II Pracownię Fizyczną, Pracownię Dydaktyki Fizyki i Pracownie Fotograficzną – również występującej częściowo wcześniej w SN z uwagi na to, że w programach kształcenia w obu tych formach występowały elementy fotografii. W 1972r. dr Jan Głowacki przeniósł się do Wojewódzkiego Ośrodka Doskonalenia Kadr Oświatowych w Gdańsku, a kierownictwo Zakładu Fizyki przejął doc. dr Emanuel Walentynowicz (w latach 1972-1976), również absolwent fizyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, który przeniósł się do Słupska bezpośrednio z tej uczelni.

Rekrutację na stacjonarne trzyletnie wyższe studia zawodowe prowadzono w słupskiej WSN tylko przez cztery lata (1969/1970 – 1972/1973). W pierwszym roku istnienia uczelni podjęto kształcenie w trybie studiów stacjonarnych na sześciu kierunkach, w ramach 3 wydziałów. Na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym uruchomiono: biologię z geografią, fizykę z chemią i matematykę z fizyką. Studia na tych kierunkach rozpoczęło w roku akademickim 1969/70 łącznie 146 studentów. W roku 1971 uruchomiono w trybie studiów zaocznych trzysemestralne studia uzupełniające na kierunku fizyka dla czynnych nauczycieli, absolwentów SN. W przeciwieństwie do dwukierunkowych studiów stacjonarnych, studia te były jednokierunkowe. Odpowiednie liczby słuchaczy przyjętych na pierwszy rok studiów w latach 1969-1972 oraz, odpowiednio, liczby absolwentów w latach 1971-1975 zestawiono w Tabeli 1.

Tabela 1. Liczba przyjętych słuchaczy i liczba absolwentów WSN na kierunkach fizycznych w latach 1969 – 1975